Primitivo - szczep, który we włoskiej Apulii ma swoją apelację, Primitivo di Manduria przyznawana dla win zbudowanych z 100% Primitivo. Primitivo czyli wcześnie dojrzewający z łaciny pochodna od słowa „primativus” pierwotnie nazywany Tribidrag. Początkowo rósł na ternach Dalmacji, gdzie najprawdopodobniej powstał jako naturalna krzyżówka nieznanych dziś odmian. Najstarsza wzmianka pochodzi z 1799 roku gdzie jeszcze zapisywano primitivo pod nazwą „primativo”. Przez wiele lat szczep primitivo służył jako dodatek zwiększający poziom alkoholu w winach. Największe nasadzenia występowały na terenach Apulii, w okolicy Salento i tak zostało do dziś. Badanie historii szczepu jest zajęciem pracochłonnym, ponieważ jedynie fakt, że szczep dawał oraz daje świetne wina na południu Włoch pozostaje bezsporny. Natomiast, kontrowersje zaczynają się przy porównywaniu go lub jego DNA z kalifornijskim Zinfandelem. Jedni uważają, że Primitivo jest protoplastą Zinfandela, są też tacy, którzy uważają go za szczep identyczny z Zinfandelem. Primitivo daje wina ciekawe, złożone, bogate w nuty ściółki leśnej, jeżyny, morwy i czarnej jagody oraz borówki. W smaku jest zazwyczaj mocne (do 16% alkoholu). Ciekawe efekty daje także leżakowanie w beczkach, po którym pojawiają się aromaty tabaki, tytoniu, pudełka cygar czy też intensywne nuty przyprawowe.

Zobacz też wina.